Kanal7 Medya Kümesi tarafından düzenlenen ve iktisat ile iş dünyasının en kıymetli buluşma noktalarından biri haline gelen Yükselen Türkiye Tepeleri’nin ikincisi gerçekleştirildi.

Ekonomi, ulaştırma, teknoloji ve akademi dünyasını bir ortaya getiren büyük buluşmada, Dijital İrtibat Stratejileri ve Dönüşüm Danışmanı Ercüment Büyükşener yapay zeka teknolojisinde gelinen son noktaları aktardı.

İşte Büyükşener’in açıklamalarından satır başları:

Öncelikle davetiniz için çok teşekkür ederim medya küme liderine ve mütevelli heyetine. Bugün alışılmış davet edildiğim vakit şunun üzerine çokça konuştuk. Yapay zekaya karşı neyin üstünlüğünü kuracağız, neyi anlatacağız? Zira dijital dünya süratle ilerliyor. Yaklaşık iki yıldır dijital ikizler üzerine çalışıyorum ve kendi dijital ikizimi tasarladım. Ve iki yıldır benden bir tane daha teknolojik olarak bir argüman, dijital argümanı benimle birlikte çalışır hale getirdim. Ve sonra aslında bu sunumun da temelleri atıldı diyebilirim. Sizlere birazdan anlatacağım şey aslında dünyanın nereye gittiğini ve bizim ne yapmamız gerektiği üzerine ayrıntılı ve aslında nasıl mana yaratacağımızı anlatan bir noktadan başlıyor.

“YAPAY ZEKAYLA BİR ŞEY YAPMALIYIM”

Şimdi aranızda çok fazla şu soruyu soran vardır ya da şunu diyen, yapay zekayla bir şey yapmalıyım. Bana çok fazla bu soru soruluyor, yapay zekayla ne yapabiliriz diye. Ben üç farklı şapkayla karşınızdayım.

Birincisi uzun yıllardır memleketler arası şirketlerin danışmanı olarak çalışıyorum. Gerisinden yaklaşık on yıldır farklı üniversitelerde, bunlardan biri de Avrupa Enstitüsünde yapay zeka doktora dersi veriyorum. Ve bunun dışında da farklı içerik üreticiliği alanlarında da makale ve içerikler üretiyorum. Ve daima birebir soruyla karşılaşıyorum, yapay zeka bizi geçecek mi? Zekanın yanına şu kavramı koymadığımızda işler birazcık karışıyor.

Arkadaşlar hiç sözlükte zeka ile akıl kavramının farklı şeyler tanımlandığını, farklı yerlerden bakıldığını düşündünüz mü? Önümüzdeki periyot şayet yapay zekanın yanına yanlışsız bir akıl koymadığımız vakit bu zekanın karşılığını almakta zorlanacağız. Bunun sebeplerinden bir tanesi şu. Önümüzdeki devir herkes yapay zekanın bir sonuç üretmesini bekliyor. Benim on bir yaşında bir oğlum var ve o da şu soruyu soruyor. Baba ödevleri yapay zekaya yaptırsam olur mu? Yahut yapay zekayla daha farklı bir sürü sorunu çözsem olur mu? Yapay zeka benim yerime işlerimi yapar mı? Ve daha bir sürü yanıt arayışımız var. Yani hepimiz sonuç arıyoruz. Sizlerin de muhtemelen aramızdaki genç arkadaşlarımızın da, iş hayatındaki şahısların de kendine sorduğu kıymetli bir soru var. Sanki ben ne üretebilirim? Ama sanki neden buna muhtaçlığımız var ve bunu nasıl kullanacağız diye bir metot geliştiriyor muyuz?

“AMACIMIZ HAKİKATEN OLMADIĞINDA SONUÇ ÜRETMEKTE ZORLANIYORUZ”

Kıymetli konuklar, sahiden bir şeyi kullanırken ve onu hayatımıza dahil ederken, hayatımızda onunla ilgili bir metot, bir süreç tasarlamadığımızda sonuç almakta zorlanıyoruz. Zira maksat koymak bizim için zorlaşıyor. Simon Sinek çok değerli müelliflerden biridir ve Simon Sinek bize diyor ki, bir işe başlarken ve bir teknoloji için dönüşüm yaparken, neden ile sonuç ortasında gerçek ve manalı bir maksat koymanız lazım. Ve şu anda yapay zekanın dünyada yüzde 95 muvaffakiyete ulaşamadığını görüyoruz. MIT geçtiğimiz yıl dünyadaki yapılan her 100 dolarlık yapay zeka yatırımının 95’inin başarısız olduğunu söylüyor. Neden olabilir sizce? Tam olarak buna baktığımız için, emelimiz hakikaten olmadığında sonuç üretmekte zorlanıyoruz.

“DÖNÜŞÜMÜ NE KADAR KRİTİK GÖRÜYORSUNUZ?”

Sonra bir araştırma şirketi diyor ki, dünyada önderlere sorsak, teknolojik dönüşüm ne kadar değerli? Yani dönüşümü ne kadar kritik görüyorsunuz? Bugün hepimiz, bu salondaki herkes, ben dahil, hepimiz dönüşmek istiyoruz. Ve önderlere soruyorlar, diyorlar ki dönüşmeyi ne kadar kıymetli görüyorsunuz? Yüzde 80’i kritik olduğunu söylüyor. Ancak bir sorun var. Yüzde 80 kritik olduğunu söyleyen başkanlar ne yazık ki bu hususta kendini başarılı buluyor musunuz dediklerinde yüzde 30’lara düşüyor. Biraz evvel MIT’deki verdiğim sayılar üzere, yalnızca yüzde 5 ila 10’u başarılı ilerleyebiliyor. Sonra diyorlar ki, bu işte bir zıtlık var. Yani yapay zeka süratle geliyor, her şey değişiyor, dünya değişiyor. Ya biz bu kadar başarısız olamayız, bir yerde bir sorun var dediklerinde çok değerli bir kavrama işaret ediyorlar. Ve bence dünyanın da en değerli ve geride bıraktığı kavramlardan biri, atalet.

“İMKAN VARKEN YAPMAMAK”

Ataletin açılımına baktığımızda, imkan varken yapmamak. Neye imkanımız var diye bakıyorlar. Dünyanın değerli araştırma şirketlerinden biri dediğim üzere Russell Reynolds diyor ki, üç tane atalet tipi var dünyada. Başarısızlığımız buradan geliyor. Bir, içgörü. Yani ne oluyor?

Biraz evvel bu sahneye bir robot çıktı, sizinle konuştu. Bakan Bey’e çiçek verdi. Evvelden bu türlü bir şey yoktu. Değerli konuklar, bunlar neden oluyor? Yani farkındalık gereksinimimiz var. Bunun için de entelektüel bir sermaye, yani okumak, anlamak, dinlemek ve izlemek durumundayız dünyada neler oluyor. Birinci eksiğimizin yani farkına varma ihtimalimiz varken farkında değiliz. Ve ben buraya daima şunu söylüyorum, farkındalık hakikaten bir nimet.

“MEVCUT DURUMU KABULLENMEKTE ZORLANIYORUZ”

Ama ikinci sorunumuz, neden farkına varmak istemiyoruz diye, yani imkan varken neden farkına varmak istemiyoruz olan bitenin diye baktıklarında dünyada, şimdi psikolojimiz buna hazır değil. Nedenini birazdan göstereceğim. Mevcut durumu kabullenmekte zorlanıyoruz. Aslında bunun tarihi bir karşılığı var. Ve üçüncüsü, farkına varmakta zorlanıyoruz, psikolojimizi hazırlayamıyoruz.

Bugün dünyadaki birçok şirkette çalışanlara yapay zeka ile ilgili bir şey söylendiğinde en çok duyulan his ne biliyor musunuz? Korku ve telaş. Fırsattan evvel. Yani tehdit olarak algılıyoruz.

Üçüncü husus harekete geçmekle ilgili. Eyleme geçme konusunda da teknolojiyi kullanmamız lazım. Gerekli aksiyonları alma ve sürdürme konusunda şu telaş bizi durduruyor. Ya yerime geçerse.

“YA YERİME GEÇERSE…”

Yani üç tane temel sıkıntıya bakıyorlar. Sosyolojik, ruhsal ve teknolojik. Artık bunun nedenini birazcık inceleyelim. Başarılı olanlar nereden başlıyor, başarısız olanlar nereden başlıyor? Yani bugün bu salonda bireyleri ya da şirketleri, neyi dönüştürmek istiyorsak, başarılı olanlar bireyden başlıyor. Başarısız olanlar yalnızca teknolojiden başlıyor. Yani o robotun tek başına sahneye çıkmasının gerçek manada manası ve yararı yok. İnsan ve makinanın birlikte birleştiği bir yerde de bir kilidi açan bir şey olması gerekiyor. Yani robot yaptık, teknolojiyi geliştirdik, yapay zekayı inanılmaz hale getirdik demek yetmiyor. Bireyi buna hazırlayacak düşünsel ve zihinsel bir iklim gerekiyor. Bunu dünya için de konuşabiliriz, gezegenimiz için de, bunu ülkemiz için de konuşabiliriz, bunu bu salon için de konuşabiliriz. İklimimiz buna hazır mı?

BİNLERCE YILLIK EVRİMDEN 350 YILLIK MAKİNELEŞMEYE

Bir sabah dünyanın kıymetli teknoloji şirketlerinden birinde çalışıyorsunuz, çok önemli maaşlar alıyorsunuz ve bir CEO’nun emailiyle, ki bu birkaç ay evvel oldu, isim vermeyeyim lakin 30 bin kişiyi CEO bir emaille işten çıkardı. İşte bu bir iklim değil, bu kaygı iklimi. O yüzden bizim yapay zekanın yerimize değil, aslında bizimle nasıl hareket edeceğini anlamamız gerekiyor. Zira oburu büyük bir yanılgı. Ruhsal ve sosyolojik bir yanılgıya gerçek süratle ilerliyoruz. Nedenini söyleyeyim. Biz bu kadar süratli gelişmeye, bu kadar her şeyin süratli olmasına alışık da değiliz. Biz bu türlü görmedik de. Zira biz insanın yaratılışından bugüne avcı toplayıcı bir toplum, yani avlandık. Mağaraların içinde çizimler yaptık, çıktık, tarımı inşa ettik. Topraktan mahsul aldık. Bunlar ne kadar sürdü biliyor musunuz? Binlerce yıl. Ve bu binlerce yılın sonunda makineleri inşa etmeye başladık. Makineleri inşa etmemiz ne kadar biliyor musunuz? Yalnızca 350 yıl.

2026 yılı dünyanın saygın zeka testlerinden biri, IQ testlerinden biri. Gezegenimizdeki insanlığın ortalama zekası IQ ölçümlerinde 100 105 ünite aralığında çıkıyor. Ve artık işler giderek yapay zekanın gelişmesiyle 150 160 IQ’lara kadar geliyor. Einstein’ın zeka düzeyinin 160’larda olduğu konuşulan bir dünyada, bir gezegende biz bugün 100 ortalamadan 150 IQ’ya yakın bir şeyi cebimizde, hatta kolumuzdaki saatte taşıyoruz. Pekala bizden daha zeki olan bir şeyi nasıl denetim edeceğiz? Aklımızla.

“AKIL BİR SEYAHAT İNŞA EDİYOR”

Akıl ve zeka sözünün tıpkı şeyi taşımaması, birebir manası, birebir öykünün modülü olmamasının sebebi akıl bir seyahat inşa ediyor, zeka ise o yoldaki sorunları kaldırıyor. Ve biz bugün bir sürü genç arkadaşımız var burada, cebimizdeki hepimizin telefonlarını sanki nitekim akıllı telefon dediğimiz şeyi ne kadar o zekaya akıl koyarak kullanıyoruz. Ve bu gördüğünüz sayılar şimdilik 2026 yılının sayıları ancak ne yazık ki söylenen sayılar çok daha süratli bir biçimde AGI yani Artificial General Intelligence denilen genel yapay zekaya yanlışsız bizi götürüyor. Bu rapor Amerika Florida merkezli bir yatırım danışmanlığı şirketinin büyük fikirler raporunun içinden bir slayt.

 
Bundan yalnızca 7 yıl evvel ChatGPT hayatımıza girmeden evvel dünyanın en büyük teknoloji şirketleri, kimler bunlar? Google, Microsoft, Apple ve öbürleri, hepsini sayabiliriz. Diyorlar ki biz bu işi 80 yılda çözeriz. Bakın bugün konuştuğumuz şeyleri 80 yılda ortalama öngörü sunuyorlar. Gerisinden ChatGPT’nin hayatımıza girmeye yaklaştığı 2020 yılında bu sayısı 50 yıla düşürüyorlar ve Sam Altman bu sayısı 34 yılda açıklayarak GPT’yi hayatımıza sokuyor. Yani yapay zekanın son tüketiciyle buluştuğu yıllar 2020 2021. Yalnızca 5 sene olmuş. Ama bir şeyler düşündüğümüz üzere gitmiyor. Varsayımlar yanılmaya devam ediyor. Ve diyorlar ki sonunda varacağımız yer bir beşerden daha zeki bir varlık değil, bir insanın değil tüm gezegendeki insanların toplamından daha zeki bir şeyi inşa etmeye gerçek ilerliyoruz.

KAS GÜCÜNDEN ZEKA TRANSFERİNE

Kıymetli konuklar bu bizim bildiğimiz bir şey değil. Sanayi toplumunda kas gücümüzü transfer ettik. Yani buhar, çelik, makinelerle kaslarımızla yapamadığımız gücü pres makineleriyle yaptık. Dokumacılık makineleriyle yaptık. Sonra dedik ki kas gücünü hallettik, hafızamızı transfer edelim. Bilgisayarları icat ettik. Hard diskleri ve hafıza kayıtlarını. Sonra dedik ki kas gücümüz tamam, hafıza tamam, zekayı transfer etmeye başladığımızda çok kıymetli bir kırılım yaşanmaya başladı. Sevgili gençler bilhassa salonun yarısından fazlası genç, önümüzdeki devir iş hayatı zeki insanları bulmak için değil, akıllı beşerlerle zeki makineleri yönetmek için bir süreç inşa edecekler. İşte bu ayrımı anlamaya başladığımızda yapay zeka insan aklının en kıymetli paydaşı haline gelecek.

“MAKİNELER DÜŞÜNEBİLİR Mİ?”

Ve bu topraklar şimdi Elon Musk doğmamışken, şimdi bu topraklarda bu mevzular yeşermeye başladığında yıl 1959, Cahit Arf, ordinaryüs profesör Erzurum’da inanılmaz bir makale başlığı atıyor. Makineler düşünebilir mi? Bu topraklar şimdi tekno feodalizm yani teknoloji şirketleri büyük bir hegemonya kurmadan 70 yıl evvel, 60 yıl evvel biz bu soruları sorduk. O yüzden bu topraklarda tahminen şu an bu salonda bir tane koltuktaki genç arkadaşımız 40 yıl sonraki dünyanın gidişatını değiştirecek soruyu yazıya döküyor olabilir. Zira bu topraklar bunu yaptı ve yapmaya da devam edecek. Yalnızca teşekkür ederim, nereden bakmamız gerektiğini anlamaya çok muhtaçlığımız var. İşin teknoloji şirketlerinin o büyük işverenlerini da sahiden inanılmaz bir iştahla izleyebiliriz lakin içeri dönüp kendi yeteneklerimizi ve fırsatlarımızı da anlamamız gerekiyor.

BİLGİ ÇAĞINDAN ZEKA ÇAĞINA

Bu fırsatlardan bahseden Sam Altman, 40’lı yaşlarında, yeniden Cahit Arf bu soruyu sorduğunda Sam Altman da yokmuş. Sam Altman yalnızca birkaç sene evvel, iki sene evvel bir makale yazıyor. Ve diyor ki artık bilgi çağını bırakıyoruz. Bilgisayarların çağını geride bırakıyoruz. Dijitalleşmeyi geride bırakıyoruz. Zeka çağına geçiyoruz. O yüzden tekno feodal şirketlerin, o teknoloji büyük 5 6 tane büyük şirketin işverenlerinin ne yazdıklarına ve ne söylediklerine de çok anlamaya muhtaçlığımız var. Yani 60 yıl evvel söylenenler bugün yankılanıyor. Ve yankılanan şeyler karşımızda kamuya açık bir formda paylaşılıyor.

“FARKINDA MIYIZ?”

Ve Russell Reynolds’ın birinci unsuruna geri dönmek istiyorum. Farkında mıyız? Bu farkındalığı anladığımızda dünyanın artık dijitalleşmediğini görüyoruz. Mesela bu bugün salonda tahminen de farklı cümlelerden biri. Dünya artık dijitalleşmiyor. Nasıl dijitalleşmiyor ya biraz evvel robot buradaydı? Evet o robot artık dijital değil otonom. Ve sevgili gençler otonom bir çağda karar düzeneklerini makinelere yavaş yavaş teslim ediyoruz. Bunu anlamaya başladığımızda gelecekte şirketlerimizin, içeriklerimizin ve yapacağımız üreteceğimiz bedelin asistanlar, eserler, arayüzler, casuslar ve işletmeler tarafında inanılmaz bir yere gideceğini görebilirsiniz. Yani her birinizin 10 tane yapay zeka casusuyla 10 kişilik fakat yalnızca birinin insan olduğu şirketler kurabilirler.
 
Gençler bundan yalnızca 4 yıl evvel Sam Altman arkadaşlarıyla yaptığı bir sohbette, OpenAI’ın kurucusu şöyle bir cümle geçiriyor. O denli bir çağda yaşıyoruz ki 5 sene ila 10 sene içinde 10 kişilik milyar dolarlık şirketler göreceğiz. Bunu yalnızca birkaç sene evvel söylüyor. Yıl 2024. Değerli konuklar 2025’in kasım ayında kurulmuş Cloud bot şirketi, Steinberger isminde bir genç yalnızca 4 ay sonra OpenAI’a milyar dolarlık bir değerlemeyle katılıyor. 4 ay. Artık soruyorum bu salondaki genç arkadaşlarımız yalnızca 6 ay okuduklarınız, öğrendikleriniz ve hakikaten yaratacağınız manayla milyar dolarlık bir katma kıymet yaratabilecek misiniz ve yaratmak istiyor musunuz? Zira bu oldu. Tek kişilik milyar dolarlık şirketler çağı başlıyor, işte tam olarak da bu türlü.

DİJİTAL İKİZ DEĞİL DİJİTAL TEMSİL

Çünkü şirketlerimiz, çalışanlarımız artık bizim yerimize bizimle birlikte iş yapabilen, karar verebilen sistemler oluşturmaya başlıyor. Burada şunu karıştırmamak lazım. Dijital ikiz dememizin sebebi aslında dijital ikiz senin yerine geçmiyor. Seni temsil ediyor. Temsil kavramını unutmayın değerli konuklar. Zira yerimize yaşayamıyor. Yalnızca yapıyor. Ve buradaki dijital temsille insanın özü birleştiğinde hakikat istikrar inanılmaz büyük bir katma paha yaratıyor. Gelecekte kıymetli şirketler değil katma bedelli şirketler dünyayı ve ülkemizin iktisadını diğer bir yere taşıyabilir. Bütün bunları anlamaya başladığımızda istikrar kavramını da işin içine koymamız lazım. Yani sahneyi yalnızca makinelere değil, sahneyi yalnızca insanlara değil aslında ikisinin ortasındaki gerçek ve sürdürülebilir bir tesire tasarlamamız lazım. Hayatlarımızı tekrar sistematize ediyoruz. Yesyeni bir hayat, yeni bir öykü ve yeni bir dünyanın içinde ilerlemekten bahsediyorum.
 
Pekala dünyanın o büyük şirketleri her şeyi yapay zekaya bırakırsa ne olur? Buyurun. Dünyanın kıymetli şirketlerinden biri Deloitte, dünya basınına da yansıdığı için burada rahatça gösterebiliyorum. AI dayanaklı bir Avustralya raporu ve yapay zeka AI takviyeli bir Kanada sıhhat raporu. İkisi de iade edilmek zorunda kaldı. Sayılar çarpıcı. Biri 440 bin dolar, başkası milyon dolar, milyon Kanada doları düzeyinde iadelerden, prestij riskinden ve karar kalitesinde zayıflamadan bahsediliyor. Bu tüm dünya basınına haber olarak çıktı ve Deloitte dünyanın en kıymetli şirketlerinden biri. Sevgili dostlar buradaki sorun suratı yakalamaya çalışırken uzman denetimini, kaynak doğrulamasını ve en kıymetlisi de insan muhakemesini süreçten çıkarmak. Bunu yapmaya başladığımız anda insan aklı, etik sorumluluklarımızdan vazgeçmiş oluyoruz. Ve gezegenimiz, kainatımız her şeyi makinelere bırakmak için oluşmadı.

“BUNLAR GÜRÜLTÜ İNANMIYORUM”

Bütün bunları gerçek anlamlandırabilmek ve geleceği anlayabilmek için gelecek yarın sabah gelmiyor. Gelecek evvel küçük sinyaller gönderiyor. Yapay zeka konusu 10 yıldır konuşuluyor. Ve bütün bunlar konuşulurken birçok insan ne diyor biliyor musunuz? Bunlar gürültü. Bunlara inanmıyorum. Herkes tıpkı şeyi konuşmaya başladığında artık o gürültü bir kalabalığa dönüşüyor. Asıl problem birebir Cahit Arf’ın 65 yıl evvel yaptığı üzere evvel düşünsel ve stratejik bir durum alabilmek. Ancak bizim bugün gereksinimimiz o durumu tamamlamakla alakalı. Biz sahiden bu düşünsel, bakın yarın yapay zekayı uygun kullanmalıyız demiyorum. Yarın yapay zekayı düşünsel açıdan hayatımıza ve stratejik açıdan konumumuza, öğrenci durumumuza, beyaz yakalı durumumuza, genel müdür durumumuza nasıl dahil edeceğimizi anlamaya muhtaçlığımız var.

90 TRİLYON DOLARLIK YENİ EKONOMİ

Ve dünya o kadar büyük bir süratle dönüyor ki biraz evvel bahsettiğim büyük fikirler raporunun başlıklarına bakıyorsunuz. Şu başlıklara şöyle süratlice bir bakar mısınız? 13 tane başlık. Lojistik, güç, kripto paralar, defi yani desentralize finans. Yepisyeni bir dünyadan bahsediyoruz. Sürücüsüz otomobiller. Büyük hızlanma. Artık dünya bakın büyük hızlanma Ark yani bir yatırım danışmanlığı şirketinin ana bahislerinden biri büyük hızlanma. Binlerce yıllık dönüşümü birkaç yıla indirebilmekten bahsediyoruz. Biraz evvel bakanımızın bahsettiği sıhhat alanındaki gelişmeler de bunun bir göstergesi. Biz buradayken yeni teknolojiler sayesinde dünyanın diğer bir yerindeki bir insanı robotik teknolojilerle artık ameliyat edebiliyoruz. Pekala bütün bunlar oluşurken enerjiyi nereden bulacağız? Stratejiyi nasıl oluşturacağız? Aklımızı bu işe nasıl koyacağız? Yeni mesleklerimiz ne olacak? İşte bunları konuşmaya başladığımızda aslında yeni dünyadan hisse almaya başlıyoruz. Ve değerli konuklar internetin en büyük icat olduğu konuşulan dünyamızda internet 24 yılda 13 trilyon dolarlık bir bedel yaratmış. 24 yılda. Artık lütfen yapay zekanın yaratacağı ve yaratma ihtimali olan ekonomik bedele bakın. Artık buradaki gençlerimize soruyorum. Belirli bir yaşın üzerindekiler aslında kıymetli bedeller yarattı. Sevgili gençler 90 trilyon dolarlık bir kurumsal değerleme için hacim sizi bekliyor. Bunun içinden bir hisse almak istiyor musunuz? Bunu ben söylemiyorum. Bunu dünyanın değerli danışmanlık ve araştırma şirketleri 90 trilyon dolarlık bir iktisat, yapay zeka iktisadından bahsediyor. Ve bu herhalde evvel ülkemiz, toplumumuz ve en değerlisi de geleceğimiz açısından çok kıymetli çarpan tesirlerinden biri olduğunu düşünüyorum.

Bunu yaparken yarın sabah araçlardan başlamamak lazım. Yarın sabah bu 90 trilyon doları nereden kazıp çıkarırız diye kazma kürek arıyoruz. Kazma kürek problemini bir kenara bırakıp gerçek ehliyet ve hakikat zihniyete gereksinimimiz var. Yani bakış açımızı değiştirmemiz lazım. Öyküyü yanlışsız manalandırmak, yanlışsız yerden bakmak ve hakikat soruları sormak zorundayız. Tıpkı yıllar evvel sorulduğu üzere. Makine düşünebilir mi? Pekala biz bugün ne soracağız? Makine neleri yapabilir ve biz onu nasıl yönetebiliriz üzere bir sürü soru insan kaynağımızın ki Türkiye bu bahiste genç nüfusuyla ve önemli fırsatlarıyla dikkat çeken bir yer. Bütün bunları anlamlandırabilmek için okumak lazım derken iki tane örnekle geleyim size. Bir tanesi aslında kitap ismi üzere de değil. 21. yüzyılın en kıymetli sorusunu soruyor Malcolm Frank. Diyor ki makineler her şeyi yaptığında biz ne yapacağız? İkinci soruyu Microsoft AI’ın CEO’su Mustafa Süleyman, şu anda Microsoft’un yapay zeka şirketinin başında. Ayrıyeten da Mustafa Süleyman’ın geçmişini de araştırmanızı tavsiye ederim. Hangi şirketleri kurduğunu, hangi teşebbüslerden geçtiğini ve bugün Microsoft’un en beğenilen şirketinin başına nasıl geçtiğini. Buralara girmeyeyim çok uzun ve ayrıntılı fakat çok değerli bir isim ve çok değerli bir kitap yazıyor. Yaklaşan Dalga. Ben bu ortada naif kaldığını düşünüyorum, yaklaşan şeyin ismi tsunami. Ve biz bu tsunamiyi yönlendirip gücünü kullanabiliriz. Altında kalmadan hakikat enerjiyi çıkarmak için yanlışsız olgunluğa erişmemiz gerekiyor.
 
Şu anda yapay zekayı yarın sabah kullanmaktan evvel Gartner dünyanın değerli araştırma ve danışmanlık şirketlerinden biri diyor ki bu işin yüzde 40’ı olgunlaşma, yüzde 60’ı deneme problemi. Biz yarın sabah işimizi kusursuz hale getirmek istiyoruz. Operasyonlarımızı eksiksiz hale getirmek istiyoruz. Emin olun olmayacak. Yarın sabah yapay zekayla mükemmeliyetten evvel deneyip yanılıp öğrenmemiz gerekiyor. Gartner bakın tekrar farkındalık. Russell Reynolds da farkındalıktan başlamıştı. Gartner da farkındalıktan başlıyor ve diyor ki evvel farkına varın, neyin içindeyiz, biz ne yaşıyoruz ve bunlar neden başımıza geliyor. Sonra diyor faal denemelere başlayın. Yüzlerce araç var. Bana yeniden en çok sorulan sorulardan biri. Grok mu kullanalım, GPT mi kullanalım, Claude mi kullanalım, Gemini mı? Bir dakika diyorum ya bir saniye. Deneyin. Ve sizin için en yeterli olanı ve en yeterli olan sistemi tasarlayın, araçları değil. Bunları yapmaya başladığımızda operasyonel, sistematik ve dönüştürücü bir güce kavuşmamız mümkün.
 
Sunumun sonuna yaklaşırken size 10 yılları nasıl okuyabileceğimize dair Gartner’ın bir raporunu göstereceğim. Lakin inovasyonları değil. Bakın ardımda şu anda bir sürü inovasyon görüyorsunuz. Kuantum, yapay zeka, idare platformları, physical AI dedikleri fizikî yapay zeka, nedensel yapay zeka. Bunlar 2025’in sonunda çıkan rapor. Bu rapor 15 yıldır yayınlanıyor. Lakin bu raporda inovasyonlar daima değişti. Yapay zeka 15 sene evvel başlangıçta bile değildi. Artık bakın nerelere gelmiş. Ancak ben size öbür bir şey göstermek istiyorum. 15 yıldır bu raporda değişmeyen şey ne biliyor musunuz? Kurallar değişiyor, prensipler değişmiyor. Altta gördüğünüz vakit çizelgesi hiç değişmedi. Bakın inovasyon evvel tetikleniyor 15 yıldır. Sonra şişiriliyor yani popülerleştiriliyor. Sonra bakın biz neredeyiz diye sorsanız bana şu anda hayal kırıklığı çukurundayız. Ha bu ortada ben de demiyorum Gartner da birebir şeyi söylüyor. Bakın üretken yapay zeka şu anda hayal kırıklığı çukurunda süratle ilerliyor. E geçen yılki sayıları verdim ya MIT dünyadaki her 100 dolarlık yatırımın 95 dolarının çöpe gittiğini söylüyor. Başarısızlıktan bahsediliyor. Hayal kırıklığındayız. Lakin değerli konuklar asıl sorun sonra başlıyor. Bugün burada konuştuğumuz şey. Aydınlandıktan sonra büyük bir verimlilik oluşuyor. Bugün bilgisayarsız yapabilir miyiz? Bugün telefonsuz yapabilir miyiz? Onlar da bu yoldan geçtiler. İnovasyonlar tetiklenip şişirildikten sonra onu anlamak ve farkına varmakla mükellefiz ve bunu anladıktan sonra geleceğimiz yer şurası.
 
Dünyanın değerli iktisat alanındaki çalışan bir iktisat profesörü ve London Business School’dan Andrew Scott inanılmaz bir tespit yapıyor McKinsey raporunda. Dünyanın yeniden kıymetli raporlarından birinin içinde. Sağ tarafta raporu ve kaynağını görebilirsiniz. Diyor ki yapay zeka ve otomasyon teknik işlerde beşerden daha yeterli olacak. Bunu tartışmıyoruz. İnsanların rekabet avantajı teknik hünerlerinde değil insani niteliklerinde olacak. Ve bizim insani niteliklerimizi tekrar anlayıp, yine manalandırıp onun üzerine bir süreç inşa etmemiz lazım. Harari 5 yıldır Dünya İktisat Forumu’nda yeni dünyada adaptasyonun üç kıymetli konusundan bahsediyor. Biz bunu genelde çocuklar için konuşurduk. Motor mahareti gelişsin, duygusallığını yanlışsız yönetelim ve sosyalleşsin, bizim çocuk sosyalleşsin. Değerli konuklar 21. yüzyılda adapte olmak artık teknolojik açıdan daha maharetli olmak değil, o beceriyi toplumsal, duygusal ve motor marifetlerinizle istikrarda tutmaktan geçiyor.

“AİLE SOFRALARINA TEKRAR OTURMALIYIZ”

Geçtiğimiz aylarda Harari Türkiye’de bir webinar yaptı. Dinledim, çok da hoş konuştu lakin çabucak onun öncesinde çok değerli bir konuk vardı, Gündüz Vassaf. Gündüz Vassaf’a moderatör sordu. Ya hocam dünya değişik bir yere gidiyor. Biz ne yapacağız? Bize bir şey söyleyin. Bir cümle söyleyin onu yapalım dedi. Gündüz Vassaf sosyolojik alanda çalışan psikolog ve çok önemli bir müellif. Ne dedi biliyor musunuz? Aile sofralarına tekrar oturmalıyız. Çok bence bir saat Gündüz Hoca’yı dinledikten sonra tüylerim diken diken oldu, yeniden oldu. Aile sofralarına yine oturmalıyız. İnanılmaz değil mi? Koca bir teknoloji konuşuldu, Harari konuştu, teknoloji, yapay zeka. Anlamaya çalışıyorsun neden bu türlü bir şey söyledi? Zira yapay zeka muhtemelen ortamızda büyük irtibatlar kuracak lakin bağlantı geliştiremeyecek. Yapay zeka çok fazla bilgi üretecek, Deloitte’u hatırlayın, rapor, bilgi fakat manalı bir rapor olmadığı için ne oldu, iade edildi. Mana üretemeyecek. Yapay zeka varsayımlar üretecek fakat o iddialarla tanışamayacak. Ve en kıymetlisi de bir sürü yemek tanımı verecek ancak o aile sofrasına oturamayacak. Ve biz 21. yüzyılda yapay zekanın yapabildiklerinin yanında yapay zekanın yapamadıklarını yapmamız gerekiyor. Hepinize çok teşekkür ediyorum beni dinlediğiniz için, sağ olun. Çok sağ olun.

Kaynak: Haber7