• HABER7-ÖZEL

Dünyanın en büyük iki iktisadı olan ABD ve Çin ortasındaki güç uğraşı yalnızca ticari bir rekabet olmaktan çıkıp teknoloji, güç ve global güvenlik alanlarını da içine alan çok boyutlu bir hesaplaşmaya dönüştü.

Küresel piyasaların tarafını tayin eden bu kritik süreçte, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Lideri Şi Cinping’in Pekin’de gerçekleştirdiği tepe tüm dünyanın gözünü bu bölgeye çevirdi.

Türk-Amerikan İş Adamları Derneği (TABA-AmCham) Genel Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı, global istikrarları derinden sarsan bu dev doruğa ait Haber7’ye çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. 

Küresel üretim ve yatırım zincirlerinin yine formlandığı bu kritik virajda Türkiye için  pasif bir izleyici değil, üst basamaklara çıkma vakti olduğunun altını çizen Ulu, mevcut tablonun Türkiye için bilhassa ihracat, lojistik ve yüksek teknoloji yatırımları alanında çok büyük fırsat pencereleri araladığına dikkat çekti.

TÜRKİYE’NİN İHRACATINA KATKI SAĞLAR

Sanlı, Türkiye açısından kıymetli fırsatları barındırdığını belirterek, ABD–Çin rekabet formunun, global üretim ve yatırım akışlarını direkt etkilediğini vurguladı.

Rekabetin denetimli yumuşaması global ticaret hacmini artırarak Türkiye’nin ihracat potansiyeline olumlu yansıyacağını lisana getiren Ulu, şöyle konuştu:

• “Öte yandan rekabetin sürmesi halinde üretim zincirlerinin tekrar konumlandığı “friend-shoring” ve “nearshoring” eğilimleri Türkiye’nin jeostratejik değerini daha da artırıyor.

• Türkiye, Avrupa, ABD ve Asya ortasında üretim, lojistik ve yatırım köprüsü rolünü güçlendirebilecek pozisyonda.

• Bu süreçte yüksek katma kıymetli üretim, teknoloji yatırımları ve yeşil dönüşüm alanlarında atılacak adımlar Türkiye’nin konumunu daha da stratejik hale getirecek.”

 KÜRESEL SİSTEMİ ŞEKİLLENDİREN ÇOK BOYUTLU ALAN

Sanlı, görüşmeyi iki ülke bağlantılarında son yıllarda besbelli biçimde sertleşen stratejik rekabetin yönetilebilir bir çerçeveye oturtma gayreti olarak kıymetlendirdi.

 ABD–Çin sınırı artık sırf ekonomik bir rekabet değil; teknoloji, güvenlik, güç ve global tesir alanlarını kapsayan çok boyutlu bir güç çabasına dönüştüğünü lisana getiren Ulu, “Bu nedenle bu çeşit temaslar, alakaların büsbütün yumuşamasından çok, krizlerin denetim altına alınması ve öngörülebilirliğin artırılması emeli taşıyan diplomatik adımlar olarak okunmalı” dedi. 

“PASİF İZLEME PERİYODU DEĞİL, ÜST BASAMAKLARA ÇIKMA ZAMANI”

Sanlı, ABD–Çin bağlantıları önümüzdeki periyotta tek istikametli bir güzelleşme yahut bozulma yerine, dönemsel iniş çıkışlar içeren “yönetilen rekabet” modeli üzerinden ilerlemeye devam edeceğine işaret etti. 

Bu nedenle global iktisadın daima bir tekrar fiyatlama ve adaptasyon süreci içinde olacağını belirten Ulu, “Türkiye üzere orta ölçekli ve stratejik pozisyonda bulunan ekonomiler açısından bu devir, pasif izleme değil; etkin çeşitlendirme, bölgesel entegrasyonları güçlendirme ve global kıymet zincirlerinde daha üst basamaklara çıkma dönemidir” tabirlerini kullandı. 

TAM OLAĞANLAŞMA DEĞİL, BELİRSİZLİKLERİN YÖNETİLMESİ

Süleyman Ecevit Ulu, görüşmenin global iktisat açısından bir “tam normalleşme”den çok belirsizliklerin yönetilmesine yönelik bir sinyal tesiri taşıdığını belirterek, şöyle devam etti: “İki ülke ortasındaki karşılıklı bağımlılık bilhassa tedarik zincirleri, ileri teknoloji üretimi ve güç piyasaları açısından global sistemin omurgasını oluşturuyor.

Bu nedenle bağlantılardaki her yumuşama, kısa vadede piyasalarda risk iştahını artırabilir, sermaye akımlarını hızlandırabilir ve emtia fiyatlarında dengeleyici bir tesir yaratabilir.

Ancak yapısal rekabetin devam etmesi nedeniyle orta ve uzun vadede “tam ayrışma” yerine “sektörel ayrışma” eğilimi sürmeye devam edecek. Bu durum global ekonomiyi daha modüllü, lakin büsbütün kopmamış bloklar üzerinden şekillenen bir yapıya yanlışsız yönlendirebilir.”

NADİR TOPRAK ELEMENTLERİNDE DİKKAT ÇEKEN DETAY

Sanlı, buluşma sonrası öne çıkabilecek başlıkları ve kesimleri şöyle sıraladı:

• Özellikle kritik teknoloji ve tedarik zincirleri birinci sırada yer alıyor. Yarı iletkenler, yapay zekâ altyapıları ve yüksek teknoloji ihracat denetimleri yine müzakere edilen alanlar olabilir.

• Bunun yanında ender toprak elementleri ve kritik minerallerin tedarik güvenliği, güç ticareti ve LNG akışları, finansal piyasalara erişim ve yatırım kısıtlarının belli kesimlerde gevşetilmesi de gündeme gelebilir.

• Ayrıca Tayvan, Güney Çin Denizi ve siber güvenlik üzere jeopolitik risk alanlarında “çatışma idaresi mekanizmalarının” güçlendirilmesi 

Kaynak: Haber7