Ercüment Büyükşener yapay zekada son durumu açıklıyor

Kanal7 Medya Kümesi tarafından düzenlenen ve iktisat ile iş dünyasının en kıymetli buluşma noktalarından biri haline gelen Yükselen Türkiye Tepeleri’nin ikincisi gerçekleştiriliyor.

Ekonomi, ulaştırma, teknoloji ve akademi dünyasını bir ortaya getiren büyük buluşmada, Dijital İrtibat Stratejileri ve Dönüşüm Danışmanı Ercüment Büyükşener yapay zeka teknolojisinde gelinen son noktaları aktardı.

İşte Büyükşener’in açıklamalarından satır başları:

Öncelikle davetiniz için çok teşekkür ederim medya küme liderine ve mütevelli heyetine. Bugün olağan davet edildiğim vakit şunun üzerine çokça konuştuk. Yapay zekaya karşı neyin üstünlüğünü kuracağız, neyi anlatacağız? Zira dijital dünya süratle ilerliyor. Yaklaşık iki yıldır dijital ikizler üzerine çalışıyorum ve kendi dijital ikizimi tasarladım. Ve iki yıldır benden bir tane daha teknolojik olarak bir argüman, dijital argümanı benimle birlikte çalışır hale getirdim. Ve sonra aslında bu sunumun da temelleri atıldı diyebilirim. Sizlere birazdan anlatacağım şey aslında dünyanın nereye gittiğini ve bizim ne yapmamız gerektiği üzerine ayrıntılı ve aslında nasıl mana yaratacağımızı anlatan bir noktadan başlıyor.

“YAPAY ZEKAYLA BİR ŞEY YAPMALIYIM”

Şimdi aranızda çok fazla şu soruyu soran vardır ya da şunu diyen, yapay zekayla bir şey yapmalıyım. Bana çok fazla bu soru soruluyor, yapay zekayla ne yapabiliriz diye. Ben üç farklı şapkayla karşınızdayım.

Birincisi uzun yıllardır memleketler arası şirketlerin danışmanı olarak çalışıyorum. Gerisinden yaklaşık on yıldır farklı üniversitelerde, bunlardan biri de Avrupa Enstitüsünde yapay zeka doktora dersi veriyorum. Ve bunun dışında da farklı içerik üreticiliği alanlarında da makale ve içerikler üretiyorum. Ve daima birebir soruyla karşılaşıyorum, yapay zeka bizi geçecek mi? Zekanın yanına şu kavramı koymadığımızda işler birazcık karışıyor.

Arkadaşlar hiç sözlükte zeka ile akıl kavramının farklı şeyler tanımlandığını, farklı yerlerden bakıldığını düşündünüz mü? Önümüzdeki periyot şayet yapay zekanın yanına yanlışsız bir akıl koymadığımız vakit bu zekanın karşılığını almakta zorlanacağız. Bunun sebeplerinden bir tanesi şu. Önümüzdeki devir herkes yapay zekanın bir sonuç üretmesini bekliyor. Benim on bir yaşında bir oğlum var ve o da şu soruyu soruyor. Baba ödevleri yapay zekaya yaptırsam olur mu? Yahut yapay zekayla daha farklı bir sürü sorunu çözsem olur mu? Yapay zeka benim yerime işlerimi yapar mı? Ve daha bir sürü yanıt arayışımız var. Yani hepimiz sonuç arıyoruz. Sizlerin de muhtemelen aramızdaki genç arkadaşlarımızın da, iş hayatındaki bireylerin de kendine sorduğu değerli bir soru var. Sanki ben ne üretebilirim? Ama sanki neden buna gereksinimimiz var ve bunu nasıl kullanacağız diye bir metot geliştiriyor muyuz?

“AMACIMIZ HAKİKATEN OLMADIĞINDA SONUÇ ÜRETMEKTE ZORLANIYORUZ”

Kıymetli konuklar, hakikaten bir şeyi kullanırken ve onu hayatımıza dahil ederken, hayatımızda onunla ilgili bir metot, bir süreç tasarlamadığımızda sonuç almakta zorlanıyoruz. Zira gaye koymak bizim için zorlaşıyor. Simon Sinek çok kıymetli müelliflerden biridir ve Simon Sinek bize diyor ki, bir işe başlarken ve bir teknoloji için dönüşüm yaparken, neden ile sonuç ortasında gerçek ve manalı bir maksat koymanız lazım. Ve şu anda yapay zekanın dünyada yüzde 95 muvaffakiyete ulaşamadığını görüyoruz. MIT geçtiğimiz yıl dünyadaki yapılan her 100 dolarlık yapay zeka yatırımının 95’inin başarısız olduğunu söylüyor. Neden olabilir sizce? Tam olarak buna baktığımız için, hedefimiz sahiden olmadığında sonuç üretmekte zorlanıyoruz.

“DÖNÜŞÜMÜ NE KADAR KRİTİK GÖRÜYORSUNUZ?”

Sonra bir araştırma şirketi diyor ki, dünyada önderlere sorsak, teknolojik dönüşüm ne kadar değerli? Yani dönüşümü ne kadar kritik görüyorsunuz? Bugün hepimiz, bu salondaki herkes, ben dahil, hepimiz dönüşmek istiyoruz. Ve başkanlara soruyorlar, diyorlar ki dönüşmeyi ne kadar değerli görüyorsunuz? Yüzde 80’i kritik olduğunu söylüyor. Lakin bir sorun var. Yüzde 80 kritik olduğunu söyleyen önderler ne yazık ki bu hususta kendini başarılı buluyor musunuz dediklerinde yüzde 30’lara düşüyor. Biraz evvel MIT’deki verdiğim sayılar üzere, yalnızca yüzde 5 ila 10’u başarılı ilerleyebiliyor. Sonra diyorlar ki, bu işte bir karşıtlık var. Yani yapay zeka süratle geliyor, her şey değişiyor, dünya değişiyor. Ya biz bu kadar başarısız olamayız, bir yerde bir sorun var dediklerinde çok kıymetli bir kavrama işaret ediyorlar. Ve bence dünyanın da en değerli ve geride bıraktığı kavramlardan biri, atalet.

“İMKAN VARKEN YAPMAMAK”

Ataletin açılımına baktığımızda, imkan varken yapmamak. Neye imkanımız var diye bakıyorlar. Dünyanın kıymetli araştırma şirketlerinden biri dediğim üzere Russell Reynolds diyor ki, üç tane atalet çeşidi var dünyada. Başarısızlığımız buradan geliyor. Bir, içgörü. Yani ne oluyor?

Biraz evvel bu sahneye bir robot çıktı, sizinle konuştu. Bakan Bey’e çiçek verdi. Evvelden bu türlü bir şey yoktu. Değerli konuklar, bunlar neden oluyor? Yani farkındalık gereksinimimiz var. Bunun için de entelektüel bir sermaye, yani okumak, anlamak, dinlemek ve izlemek durumundayız dünyada neler oluyor. Birinci eksiğimizin yani farkına varma ihtimalimiz varken farkında değiliz. Ve ben buraya daima şunu söylüyorum, farkındalık hakikaten bir nimet.

“MEVCUT DURUMU KABULLENMEKTE ZORLANIYORUZ”

Ama ikinci sorunumuz, neden farkına varmak istemiyoruz diye, yani imkan varken neden farkına varmak istemiyoruz olan bitenin diye baktıklarında dünyada, şimdi psikolojimiz buna hazır değil. Nedenini birazdan göstereceğim. Mevcut durumu kabullenmekte zorlanıyoruz. Aslında bunun tarihî bir karşılığı var. Ve üçüncüsü, farkına varmakta zorlanıyoruz, psikolojimizi hazırlayamıyoruz.

Bugün dünyadaki birçok şirkette çalışanlara yapay zeka ile ilgili bir şey söylendiğinde en çok duyulan his ne biliyor musunuz? Tasa ve telaş. Fırsattan evvel. Yani tehdit olarak algılıyoruz.

Üçüncü mevzu harekete geçmekle ilgili. Eyleme geçme konusunda da teknolojiyi kullanmamız lazım. Gerekli hareketleri alma ve sürdürme konusunda şu telaş bizi durduruyor. Ya yerime geçerse.

“YA YERİME GEÇERSE…”

Yani üç tane temel probleme bakıyorlar. Sosyolojik, ruhsal ve teknolojik. Artık bunun nedenini birazcık inceleyelim. Başarılı olanlar nereden başlıyor, başarısız olanlar nereden başlıyor? Yani bugün bu salonda bireyleri ya da şirketleri, neyi dönüştürmek istiyorsak, başarılı olanlar bireyden başlıyor. Başarısız olanlar yalnızca teknolojiden başlıyor. Yani o robotun tek başına sahneye çıkmasının gerçek manada manası ve yararı yok. İnsan ve makinanın birlikte birleştiği bir yerde de bir kilidi açan bir şey olması gerekiyor. Yani robot yaptık, teknolojiyi geliştirdik, yapay zekayı inanılmaz hale getirdik demek yetmiyor. Bireyi buna hazırlayacak düşünsel ve zihinsel bir iklim gerekiyor. Bunu dünya için de konuşabiliriz, gezegenimiz için de, bunu ülkemiz için de konuşabiliriz, bunu bu salon için de konuşabiliriz. İklimimiz buna hazır mı?

BİNLERCE YILLIK EVRİMDEN 350 YILLIK MAKİNELEŞMEYE

Bir sabah dünyanın kıymetli teknoloji şirketlerinden birinde çalışıyorsunuz, çok önemli maaşlar alıyorsunuz ve bir CEO’nun emailiyle, ki bu birkaç ay evvel oldu, isim vermeyeyim lakin 30 bin kişiyi CEO bir emaille işten çıkardı. İşte bu bir iklim değil, bu kaygı iklimi. O yüzden bizim yapay zekanın yerimize değil, aslında bizimle nasıl hareket edeceğini anlamamız gerekiyor. Zira oburu büyük bir yanılgı. Ruhsal ve sosyolojik bir yanılgıya gerçek süratle ilerliyoruz. Nedenini söyleyeyim. Biz bu kadar süratli gelişmeye, bu kadar her şeyin süratli olmasına alışık da değiliz. Biz bu türlü görmedik de. Zira biz insanın yaratılışından bugüne avcı toplayıcı bir toplum, yani avlandık. Mağaraların içinde çizimler yaptık, çıktık, tarımı inşa ettik. Topraktan mahsul aldık. Bunlar ne kadar sürdü biliyor musunuz? Binlerce yıl. Ve bu binlerce yılın sonunda makineleri inşa etmeye başladık. Makineleri inşa etmemiz ne kadar biliyor musunuz? Yalnızca 350 yıl.